ข้ามไปที่เนื้อหาหลัก

กระบวนการสร้างคำในพระนามสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร

กระบวนการสร้างคำในพระนามสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวมหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรางกูร 


โดยพระมหาสันติราษฎร์ ฌานสนฺติ (ป.ธ. 9 / พธ.ม. (ภาษาศาสตร์) / กำลังเรียน ป.เอก) วัดจักรวรรดิราชาวาส วรมหาวิหาร กทม


ที่มา: https://www.facebook.com/profile.php?id=100003798513737&fref=nf&pnref=story


คำว่า "มหาวชิราลงกรณ บดินทรเทพยวรากูร" เป็นคำยืมบาลี-สันสกฤต
มหาวชิราลงฺกรณราชา [บาลี] มีทั้งหมด 8 หน่วยคำ *หน่วยที่เล็กที่สุดที่มีความหมายในภาษา สร้างโดยวิธีการสมาสคำ สนธิคำ ลงปัจจัย และลงวิภัตติ
[มหา+วชิร+อลํ+กร+ยุ[อณ]+อิว+ราช+สิ]
ระหว่าง มหา + วชิร = มหาวชิร (2 morphemes/หน่วยคำ) เป็นวิธีการสมาสคำ [บาลี] วิเคราะห์ว่า มหนฺตํ วชิรํ มหาวชิรํ มหนฺตมูลํ วา วชิรํ มหาวชิรํ. [บทขยายอยู่หน้า ประธานอยู่หลัง เรียก วิเสสนบุพพบท กัมมธารย]. เพชรอันใหญ่ หรือมีมูลค่าสูง ชื่อว่า มหาวชิระ.
ระหว่าง อลํ + กร + ยุ = อลงฺกรณ (3 morphemes/หน่วยคำ) เป็นวิธีการสนธิ และลงปัจจัย (suffix) [บาลี] มาจาก อลํ + กร = อลงฺกร [อาเทสหรือแปลงนิคคหิตเป็น งฺ], อลงฺกร + ยุ = อลงฺกรณ [ยุ ปัจจัยลงหลัง กฺร ธาตุ แปลงเป็น อฺณ]. อลงฺกรณ เป็นนามกิตก์ กรณสาธนะ วิเคราะห์ว่า อลงฺกโรติ เตนาติ อลงฺกรณํ (วตฺถุ) แปลว่า ชื่อว่า อลงกรณ์ เพราะอรรถวิเคราะห์ว่า เป็นเครื่อง [ยุ]/กระทำ [กฺร]/ให้พอ [อลํ] หมายความว่า เครื่องประดับ.
ระหว่าง มหาวชิร + อลงฺกรณ = มหาวชิราลงฺกรณ (5 morphemes/หน่วยคำ) เป็นวิธีการสมาสคำ [บาลี] วิเคราะห์ว่า มหาวชิรเมว อลงฺกรณํ มหาวชิราลงฺกรณํ. [อวธารณบุพพบท กัมมธารย]. เครื่องประดับคือเพชรอันมีมูลค่าสูงนั่นเอง ชื่อว่า มหาวชิราลงกรณ.
ระหว่าง มหาวชิราลงฺกรณ+[อิว]+ราชา[ลง สิ วิภัตติ] = มหาวชิราลงฺกรณราชา (8 morphemes/หน่วยคำ) เป็นวิธีการสมาสคำ [บาลี] วิเคราะห์ว่า มหาวชิราลงฺกรโณ อิว ราชา มหาวชิราลงฺกรณราชา. [อุปมาบุพพบท กัมมธารย]. สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว [ราชา] ผู้ทรงเป็นราวกะว่าเครื่องประดับคือเพชรอันมีมูลค่าสูงส่ง ชื่อว่า มหาวชิราลงกรณ์.

*
*
คำว่า "บดินทรเทพยวรางกูร"
บาลี. ปตินฺทเทววรงฺกุโร, ปตินฺททิพฺพวรงฺกุโร. สํ. ปตินฺทฺรทิวฺยวรงฺกุร
มีทั้งหมด 6 หน่วยคำ สร้างโดยวิธีการสมาสคำ

[ปติ+อินฺท+ทิพฺพ+วร+องฺกุร+สิ]
ระหว่าง ปติ+อินฺท = ปตินฺท [2 morphemes/หน่วยคำ], เป็นวิธีการสมาสคำบาลี วิเคราะห์ว่า ปติ จ อินฺโท จ ปตินฺโท. [บทขยายทั้งสองบท เรียก วิเสสโนภยบท กัมมธารย]. เป็นใหญ่ด้วย เป็นจอมด้วย ชื่อว่า บดินท. ปตินฺทฺร [เขียนแบบสันสกฤต] เป็น บดินทร.
ความหมายอื่นๆ : ปติ เป็นใหญ่, เป็นเจ้า, ผัว, ผู้รักษา.

อินฺท พระอินทร์, ผู้ถึงซึ่งความเป็นใหญ่, เป็นจอม. สํ. อินฺทฺร.

ระหว่าง ปตินฺท + ทิพฺพ = ปตินฺททิพฺพ [3 morphemes/หน่วยคำ], เป็นวิธีการสมาสคำบาลี วิเคราะห์ว่า ปตินฺโท ทิพฺโพ ปตินฺททิพฺโพ. [บทขยายอยู่หน้า เรียก วิเสสนบุพพบท กัมมธารย]. เทพเจ้า ผู้เป็นใหญ่ และเป็นจอม ชื่อว่า บดินททิพพ. ปตินฺทฺรทิวฺย [เขียนแบบสันสกฤต] เป็น บดินทรเทพย [เอา อิ ที่ ทิ เป็น เอ,เอา ว ที่ ทิว เป็น พ].
ระหว่าง ปตินฺททิพฺพ+วร = ปตินฺททิพฺพวร [4 morphemes/หน่วยคำ], เป็นวิธีการสมาสคำบาลี วิเคราะห์ว่า ปตินฺททิพฺโพ วโร ปตินฺททิพฺพวโร. [บทขยายอยู่หลัง เรียก วิเสสนุตตรบท กัมมธารย]. เทพเจ้าผู้เป็นใหญ่และเป็นจอมผู้ประเสริฐ ชื่อว่า บดินททิพพวร.
ระหว่าง ปตินฺททิพฺพวร + องฺกุโร [ลง สิ] = ปตินฺททิพฺพวรงฺกุโร [ุ6 หน่วยคำ], เป็นวิธีการสมาสคำบาลี วิเคราะห์ว่า ปตินฺททิพฺพวรสฺส องฺกุโร ปตินฺททิพฺพวรงฺกุโร.[ฉัฏฐีตัปปุริสสมาส]. หน่อเนื้อแห่งเทพเจ้าผู้เป็นใหญ่และเป็นจอมผู้ประเสริฐ ชื่อว่า บดินททิพพวรังกุร. แบบ สันสกฤต. บดินทรทิวยวรังกุร. แบบไทย. บดินทรเทพยวรางกูร [เอา อิ ที่ ทิ เป็น เอ, ว ที่ ทิว เป็น พ, เสียง อะ ที่ อัง เป็น อา = อาง, เสียง อุ ที่ กุ เป็น อู = กูร].
แปลตามศัพท์ว่า 

"สมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ผู้ทรงเป็นราวกะว่าเครื่องประดับคือเพชรอันมีมูลค่าสูงส่ง ผู้ทรงเป็นหน่อเนื้อแห่งเทพเจ้าผู้เป็นใหญ่และเป็นจอม (แห่งมนุษย์) ผู้ประเสริฐ"

แปลเอาความเพื่อความสละสลวยทางภาษาขึ้นอยู่ที่ดุลยพินิจของแต่ละบุคคล.
ขอถวายพระพร.

พระมหาสันติราษฎร์ ฌานสนฺติ 
วัดจักรวรรดิราชาวาส วรมหาวิหาร

พระมหาสันติราษฎร์ ฌานสนฺติ เป็นอดีตสหายธรรมของผม สมัยเรียนปริญญาโท (ภาษาศาสตร์) มจร. กทม ภาพนี้ถ่ายในวันที่ไปร่วมงานศพท่านอาจารย์ทนงค์ ลำประไพ อดีตอาจารย์ประจำภาควิชาภาษาต่างประเทศ มจร. อยุธยา ณ เมรุวัดโพสพผลเจริญ ต.คูคต อ.ลำลูกกา จ.ปทุมธานี 2556


ความคิดเห็น

โพสต์ยอดนิยมจากบล็อกนี้

77 Provincial Slogans in Thailand

กรุงเทพมหานคร
กรุงเทพดุจเทพส้ราง เมืองศูนย์กลางการปกครอง วัด วัง งามเรืองรอง เมืองหลวงของประเทศไทย

จังหวัดกาญจนบุรี
• แคว้นโบราณ ด่านเจดีย์ มณีเมืองกาญจน์ สะพานข้ามแม่น้ำแคว แหล่งแร่น้ำตก
• A province of ancient community, three pagodas pass, precious stones, River Kwae Bridge, Minerals and waterfall resources.

จังหวัดจันทบุรี• น้ำตกลือเลื่อง เมืองผลไม้ พริกไทยพันธุ์ดี อัญมณีมากเหลือ เสื่อจันทบูร สมบูรณ์ธรรมชาติ สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช รวมญาติกู้ชาติที่จันทบุรี
• Magnificent Waterfalls, Fruit City, Good Breeding Peppercorns Loads of Gems, Chanthabun Mat, Fertile Nature, Gathering Place of King Taksin the Great’s Liberation Army

จังหวัดฉะเชิงเทรา
• แม่น้ำบางปะกงแหล่งชีวิต พระศักดิ์สิทธิ์หลวงพ่อโสธร พระยาศรีสุนทรปราชญ์ภาษาไทย อ่างฤๅไนป่าสมบูรณ์
• The Bountiful Bang Pakong River,the Sacred Buddha Image of Luangpho Sothon, Phraya Si Sunthon the Scholar of Thai Language, and the Pristine Ang Rue Nai Forest


จังหวัดชลบุรี 
• ทะเลงาม ข้าวหลามอร่อย อ้อยหวาน จักสานดี ประเพณีวิ่งควาย
• Beautiful…

Grammar: conditionals

Conditionals คือประโยคเงื่อนไข มี 4 แบบหลักๆ คือ

1. Zero conditional         
2. First conditional
3. Second conditional    

4. Third conditional


1. Zero conditional  - เราจะใช้รูปแบบนี้ก็ต่อเมื่อเราต้องการจะพูดถึงความเป็นจริงทั่วไปที่เป็นจริงตลอดกาลไม่ว่าจะอดีต ปัจจุบัน หรืออนาคต 

โครงสร้างคือ If + present simple, present simple
ตัวอย่างเช่น

1. If you exercise every day, your health is strong. 
2. If you walk in the rain, you get wet. 
3. If you don't eat dinner, you get angry. 


2. First conditional - เราจะใช้รูปแบบนี้ก็ต่อเมื่อเราต้องการจะพูดถึงเหตุการณ์ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตที่เป็นจริงได้ (future true situations) จากเงื่อนไขที่สามารถปฏิบัติให้เป็นจริงได้

โครงสร้างคือ If + present simple, will + infinitive 
ตัวอย่างเช่น

1. If you don't hit the books, you will get poor grades.
2. If the sky is clear, we will go out for a bite.

3. Second conditional - เราจะใช้รูปแบบนี้ก็ต่อเมื่อเราต้องการจะพูดถึงสถานการณ์ปัจจุบันหรืออนาคตที่ไม่จริง เป็นสถานการณ์สมมุติทั่วไป

โครงสร้างคือ If + past simple, would +…

Grammar: -ed & -ing Adjectives

ในภาษาอังกฤษเราจะเห็นว่าส่วนใหญ่คำคุณศัพท์นั้นอาศัยการสร้างคำโดยเติม Suffix ก็คือ -ed / -ing เข้าไปจากตัวฐานเดิมที่เป็นกริยา (verb) เช่น คำว่า Interest (กริยา) เมื่อทำเป็นรูปคุณศัพท์ก็เติม -ed หรือ -ing เข้าไป จึงกลายเป็น Interested และ Interesting 
คำคุณศัพท์ที่เติม -ed เข้าไป เลยเรียกได้ 2 แบบ คือ 
1) -ed Adjectives หรือ -ed Participles ก็ได้ เพราะมันเป็นส่วนเกี่ยวข้องกับคำกริยาเดิมเพียงแค่เติม -ed เข้าไป ทำให้กลายเป็นคำคุณศัพท์
2) ในทำนองเดียวกัน คำคุณศัพท์ที่เติม -ing เข้าไป ก็เรียกว่า -ing Adjectives หรือ -ing Participles  ก็ได้ เพราะมันเป็นส่วนเกี่ยวข้องกับคำกริยาเดิมเพียงแค่เติม -ing เข้าไป ทำให้กลายเป็นคำคุณศัพท์
ทั้งสองเหมือนกันในเรื่องของหน้าที่ คือ เป็นคำคุณศัพท์ แต่โดยความหมายต่างกันดังนี้
1. -ed Adjectives มีความหมายเป็น Passive (ประธานถูกกระทำ)   2. -ing Adjectives มีความหมายเป็น Active (ประธานกระทำสิ่งนั้น) 3. -ing /-ed participial phrases วลีที่เพิ่มเข้ามาเพื่อขยายคำนามที่อยู่ก่อนหน้า ซึ่งอยู่ในสามารถอยู่ในรูป -ing และ -ed ได้

เช่น All children playing football in the park live…